İmam Kevserî’den Bir İktibâs

İstihsân’ın bâtıl olduğunu ilk olarak söyleyen İmam Şâfiî’dir. Onun bu konudaki delilleri doğru bulunacak olursa, aynı deliller istihsân’dan önce kendisinin tamamen benimsediği kıyâs’ın da bâtıl olduğunu gösterir.

Bu konuda hoş bir fıkra anlatılır;
Rivâyete göre, Abbâsi halîfesi Müttakî Billah zamanında büyük kâdîlardan biri, İbrahim b. Câbir’e niçin Şâfiî mezhebini bırakıp Zâhirî mezhebine geçtiğini sorduğu zaman İbrahim şu cevabı vermiştir;
“Şâfiî’nin istihsânı ibtal için yazdığı kitabı okudum ve doğru buldum. Ancak bunun için ileri sürdüğü delillerin kıyâsı da ibtal ettiğini gördüm. Bana göre, bu açıdan bakılınca kıyâs da bâtıldır.”
Güyâ İbrahim b. Câbir, kendi kendisiyle çelişik olan Şâfiî mezhebini bırakmış, kıyâsı da istihsânı da tanımayan Zâhirî mezhebine geçmiştir.

Fakat kıyâs da istihsân da doğrudur. Bunları kabul edenlerin anladıkları mânâda birbirlerini ibtal etmezler; çelişik değildirler. Kıyâsı kabul edenlerin istihsân konusundaki ihtilafları tamamen lafzîdir.

İmam Zâhid el-Kevserî
Hanefî Fıkhının Esasları, sf. 25-26

Bir Cevap Yazın